W pierwszej części serii „Moja osiedlowa historia retro” wracam do czasów dzieciństwa i moich pierwszych doświadczeń z komputerem ZX Spectrum 48. To opowieść o blokowisku, giełdzie komputerowej na Baildonie, kasetach magnetofonowych i pierwszych grach, takich jak River Raid, Bomb Jack czy Yie Ar Kung-Fu.
Wspominam początki swojej przygody z retro komputerami, pierwsze wczytywanie gier z kasety, cartridge Kempstone oraz klimat lat 80. i 90., który do dziś budzi ogromną nostalgię.
Moja osiedlowa historia retro – część 1: ZX Spectrum
Kilka wspomnień utrwalonych na papierze… Zabiorę Was na spacer po moim osiedlu — do miejsc, w których dorastałem jako Bajtel… między blokami, tam, gdzie wszystko się zaczęło.
To właśnie tam zaczęła się moja przygoda z komputerami — które przenosiły mnie do fantastycznych światów i pozwalały choć na chwilę uciec od osiedlowej rzeczywistości.
To właśnie te lata dziś wspominam z ogromną nostalgią.
Z tego, co mogę sobie przypomnieć, kuzyn miał właśnie „gumiaka” — ZX Spectrum 48. I to był chyba pierwszy komputer, który zobaczyłem na żywo i na którym mogłem zagrać. Cały czas po głowie chodzi mi gra „Stop The Express”.
No ale jak w ogóle dostałem ten mój pierwszy komputer ZX Spectrum 48? Tutaj mam takie migawki z dawnych czasów i pamiętam np. sytuację, jak na giełdę na Baildonie jechaliśmy dużym fiatem mojego wujka (tego od kuzyna, co już miał ZX Spectrum). Nie pamiętam dokładnie tego dnia na giełdzie, ale pamiętam, że później pojechaliśmy wspólnie z tatą, kuzynem (chyba) i wujkiem do domu pewnego gościa, który przypominał mi Jaruzelskiego, bo miał bardzo grube i ciemne szkła w okularach, no i z twarzy był taki prawie 1:1. Tak go przynajmniej zapamiętałem. To był chyba gość poznany na giełdzie i najprawdopodobniej od niego kupiliśmy ZX Spectrum razem z zestawem kaset. Nie było tam nic oryginalnego — gry nagrane na stare, niemieckie kasety. Co było charakterystyczne, to to, że te składanki nagrał ten gość, a przed każdą grą dograł swój głos, który wymawiał tytuł gry. Trochę mnie to śmieszyło, z drugiej strony przerażało, no ale taki był Jaruzelski z Baildony.
No więc wróciliśmy z naszym pierwszym prawdziwym komputerem 8-bitowym i tutaj mam pewną zagwozdkę. No bo skoro zabraliśmy też kasety, to magnetofon musiał być, ale ja pamiętam późniejszy magnetofon GRUNDIG (taki nietypowy, płaski), który przerobił mój tata. Dorobił do niego porty „EAR” i „MIC”, czyli wyjście słuchawkowe i wejście do podłączenia mikrofonu (taki „LINE-IN”).
Mniejsza już, jaki miałem pierwszy magnetofon, ale jedno pamiętam do dziś — nie mieliśmy joysticka, ale to i tak nie miało znaczenia, bo nawet gdybyśmy mieli, to nie było go gdzie podłączyć. ZX Spectrum 48 nie ma wbudowanych portów joysticka. No więc pierwsze gry „poszły” na klawiaturze. Później tata zrobił cartridge, dzięki któremu mogłem podłączyć joystick w standardzie Kempstone’a. I powiem Wam, że wtedy nie było tak jak dzisiaj, że płytkę drukowaną już wytrawioną można było zamówić, a obudowa wydrukowana na drukarce 3D była do wyboru, do koloru, na drugi dzień u Ciebie. Nie, nie — wszystko tata wykonał własnoręcznie, a sama płytka była trawiona starą metodą. Jak ktoś z Was robił jakieś swoje układy elektroniczne, malował ścieżki lakierem do paznokci, a później wytrawiał je w kwasie solnym, to będzie wiedział, o co chodzi. Słowem — trochę roboty jednak było. No więc w końcu mogłem zagrać na prawdziwym joysticku. Jaka była radość, kiedy w menu wybierałem KEMPSTONE JOYSTICK. Na boku cartridge’a tata dorobił też taki mały mikrostyk do resetowania komputera, no bo „gumiak” też tego nie miał, dopiero wersja z „plusikiem” miała taki RESET. Co do wersji z „plusikiem” — zakochany jestem w tej obudowie, choć takiego drugiego komputera jak „gumiaka” po prostu nie ma.
Magnetofon niestety przepadł, ale na szczęście udało mi się gdzieś na aukcjach znaleźć taki sam, tylko że czeka go przeróbka.
Miałem już komputer, magnetofon, cartridge i joystick, więc w sumie mogłem grać.
To teraz trochę o pierwszych tytułach. Oczywiście prócz „Stop The Express”, który nie ruszył i tak na joyu i szybko o nim zapomniałem, ale już na stałe będzie siedział mi w pamięci obrazek z gry z gościem skaczącym po wagonach pociągu i uciekającym przed zbirami i jakimiś ptakami. Ile razy spadłem na torowisko…
No ale przejdźmy do dwóch wspaniałych gier — BOMB JACK i RIVER RAID. To były moje najlepsze tytuły z pierwszych lat komputerowej fascynacji. Graliśmy całą rodziną, a w Bomb Jacku nawet nazwaliśmy jedną planszę „Giszowiec”, bo blokowiska w tle były łudząco podobne do tych na Giszowcu. Były jeszcze dwie gry: YIE AR KUNG-FU — i z tą grą już zawsze będzie mi się kojarzył głos „Jaruzelskiego” wymawiającego tytuł gry przed załadowaniem — oraz WRIGGLER, tytuł, którego szukałem po latach. Pamiętam, że była o jakiejś dżdżownicy, która unikała robactwa i przemierzała łąki, labirynty. Z tą grą kojarzył mi się jeden motyw — że była tam herbata Lipton gdzieś w jednej planszy. Oczywiście odpaliłem po latach i rzeczywiście stoi tam zaraz na początku w jednej kubek jakiegoś gorącego napoju, ale o Liptonie nie ma informacji. Czyli prawie dobrze kojarzyłem.
No i to były w sumie pierwsze gry, jakie uruchomiłem i jakie w ogóle miałem na kasetach. Żałuję, że w tamtych czasach nie kupowałem prasy, takiej jak np. Top Secret — chyba byłem za małym Bajtlem, ale mógłbym poznać wiele gier, w które zagrałbym bez problemu, przywożąc je z Baildony.
Dopiero dzisiaj, po tylu latach, zdałem sobie sprawę z tego, jaką ogromną bibliotekę gier miał ZX Spectrum i ile mnie ominęło. Na osiedlu królowały C64, wydawało mi się, że te komputery deklasują mojego skromnego „gumiaka”, ale okazuje się, że nie. „Gumiak” miał jedyną w swoim rodzaju i niepowtarzalną grafikę, nie wspominając o dźwięku, który potrafił wygenerować prosty buzzer. Pamiętacie las z „Robin of The Wood”, albo mówiony tekst zaraz po uruchomieniu gry? Przecież ja się jej bałem. Tam był taki klimat, taka grafika — na żadnym innym sprzęcie ta gra tak nie wyglądała. Na C64 jakoś taki bardzo brązowy był ten obraz… No ale wracając do Spectruma — tak, wydawało mi się, że o większości gier mogę pomarzyć, a tu takie zdziwienie. Dzisiaj czytam o jakiejś grze na 8-bitowe maszyny i praktycznie zawsze widnieje tam ZX Spectrum.
Kiedy przeprowadziliśmy się kilka bloków dalej to z balkonu miałem widok na budynek w którym na dole mieścił się sklep, a na górze był klub młodzieżowy. No więc chodząc już do podstawówki często spędzaliśmy popołudnia w tym właśnie klubie. To była taka kolebka technologii. My, biedne bajtle z osiedla, mogliśmy zakosztować drogich zabawek z zachodu. Mogliśmy pobawić się tym czego często nie było w domu. Pamiętam, że wchodziło się po schodach na górę, po lewej były drzwi i zaraz za nimi była pierwsza sala, z ladą po lewej stronie i fotelami po prawej. Obok foteli stała jakaś półka na której były gry planszowe. Oczywiście tam się wypożyczało sprzęt na godziny. Na szczęście nie kosztowało to wiele. Braliśmy np. kilka fajnych planszówek albo ruską bitwę morską i graliśmy. Były tam też te małe elektroniczne gierki, a najbardziej rozchwytywaną była ta którą nazwaliśmy "wyścigówki".
I właśnie w tym klubie, chyba zaraz na wprost od wejścia i później skręcając w prawo, była mała salka z biurkami i krzesłami. Na biurkach stało kilka Spectrumów, pamiętam, że to tam zakochałem się w ZX SPECTRUM +. Teraz już wiem, że zakochałem się w obudowie, bo ten piękny komputer praktycznie niczym nie różnił się od ZX SPECTRUM 48, którego miałem w domu. No, może jedynie przyciskiem „reset”, którego w gumiaku nie było. Do dzisiaj uważam, że nie ma piękniejszego komputera i ładniejszej obudowy niż ta którą miał właśnie ZX SPECTRUM +. No i tak z ciekawości zajrzałem do tej salki. Siedzieli tam starsi, znani z osiedla koledzy. Przepisywali jakieś listingi programów w BASIC’u z Bajtka. Sprawiali wrażenie programistów, którzy wiedzą co dana linijka kodu, czy dana komenda znaczy i robi w samym programie. A przynajmniej tak mi się wydawało. Dostać się do komputerów nie było szans, bo wszystkie stanowiska były zapełnione. Pamiętam, że coś tam próbowałem zagadać, o coś zapytać, ale wzrok starszego kolegi szybko sprawił, że zrozumiałem gdzie moje miejsce. Choć jak dzisiaj tak sobie to przypominam, to założył bym się, że wtedy wiedziałem więcej niż Ci wszyscy osiedlowi programiści w tej sali razem wzięci. No ale trzeba było ustąpić starszym. Ale bardzo chciałem razem z nimi uczestniczych w tym kółku komputerowym, po prostu brakowało mi kumpla, który miał wtedy ZX SPECTRUM i zachwycał się nim tak jak jak ja.
No więc tak przebiegało moje życie na osiedlu z moim pierwszym 8-bitowcem. Następnym razem opowiem Wam kolejną historię z blokowiska. Może o automacie z Ghosts 'n' Goblins, który stał w jednym z pubów, niedaleko mojej szkoły, a może już płynnie przejdziemy do tych najlepszych czasów - Amigowych.
Wrzucam kilka zdjęć z osiedla — spróbujcie wyobrazić sobie, jak tam było prawie 40 lat temu. A żeby bardziej poczuć klimat minionych lat, uruchomiłem bohatera tej historii, czyli mojego ZX SPECTRUM’a 48, którego mam do dziś. I udało się wczytać z kasety kilka fajnych gier… Mam nadzieję, że dzięki moim wspomnieniom Wy też przypomnieliście sobie swoje historie z dzieciństwa i jeśli tylko macie ochotę się nimi podzielić, będzie mi bardzo miło - czujcie się jak u siebie w domu. Powspominajmy wspólnie.
Zapraszam też na wspominkowy spacer na YT.
Kończąc, chciałem życzyć Wam Zdrowych i Spokojnych Świąt Wielkanocnych.
Pozdrawiam
Bajtel
